Sertaca Mêrdînê
Mardin Eski Kenti — UNESCO Mirası
Mêrdîn, bajarekî dîrokî ye ku 4,000 sal niştecîbûna mirovî
lê hatiye kirin. Bi mîmariya xwe ya kevirîn û bajarê xwe
yê li ser çiyê navdar e.
Bingeh:
• Mêrdîn, sembola hev-jiyana komên çand-dînî yên cuda ye:
Kurd, Asurî, Ermenî, Erebî, Tirk.
• Mîmariyê wê dîn-otantîk e — mizgeft, kilise û manastêr
bi hev re ne.
Berhemên sereke:
1. Mizgefta Şehîn Sileyman — sedsala 12, mîmariya Eyyûbî.
2. Mizgefta Mezin a Mêrdînê (Ulu Cami) — 1186, minareya
bi awayekî pirjimar a octogon.
3. Manastîrê Deyrulzeferan — 493, sernavê Patriarchên
Suryanên Ortodoks.
4. Kilîseya Çarşemê — 569, bingeha Sîrîyanê.
5. Medreseya Qasimiye — 1469, bi qoçaxên ku tev de
ronî dikevin tê de.
Tîpolojîya:
• Hemû xanên kevirîn ji "kevirê zerê Mêrdînê" hatine
çêkirin — kevirê herêmî yê hêsanê hilanînê.
• Tîpolojî: "Konak" (kasr) — du-qatî, bi xêncerên
hewzdar.
• Pîvana herêmî: kanî, hewz, dera-baxçe.
Mîras:
Mêrdîn, lîsteya UNESCO World Heritage Tentative'ê (2002).
Bi mîmariya xwe ya çand-cûda, bajarekî sembola "yekîtiya
di nav cûdahiyê" tê pejirandin.
Mardin, 4.000 yıllık insan yerleşimi olan tarihi bir
kenttir. Taş mimarisi ve dağ üstü kentiyle tanınır.
Arka plan:
• Mardin, farklı kültür-dini grupların birlikte yaşamının
sembolüdür: Kürt, Asurî, Ermeni, Arap, Türk.
• Mimarisi kültürlerarası özgünlüktür — cami, kilise ve
manastır iç içedir.
Önemli eserler:
1. Şehîn Süleyman Camii — 12. yy, Eyyûbî mimarisi.
2. Mardin Ulu Camii — 1186, çoğul ölçülü oktogonal
minareli.
3. Deyrulzaferan Manastırı — 493, Süryani Ortodoks
Patrik'lerinin başı.
4. Çarşamba Kilisesi — 569, Süryani temeli.
5. Kasımiye Medresesi — 1469, içeri ışığın geçtiği kubbeli.
Tipoloji:
• Tüm taş binalar "Mardin sarı taşı"ndan inşa edilmiştir —
bölgesel, kolay işlenebilir taş.
• Tipoloji: "Konak" (kasır) — iki katlı, kemerli
cumbalarla.
• Bölgesel ölçüt: kuyu, havuz, avlu-bahçe.
Miras:
Mardin, UNESCO World Heritage Tentative listesindedir
(2002). Kültürlerarası mimarisiyle "farklılık içinde
birlik" sembolü olarak kabul edilir.
Arka plan
Mardin'in eski kenti 1979'da SİT alanı ilan edildi. 2010'larda restorasyon projeleri ile turizm açısından canlanmış olsa da, yerel Kürt-Asurî-Süryani topluluk dengelerinde gerilimler yaşanmaktadır. UNESCO başvurusu hâlâ Tentative aşamasındadır.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de