Mizgefta Mezin a Cizîrê
Cizre Ulu Camii
Mizgefta Mezin a Cizîrê (an: Mizgefta Sor), yek ji mizgeftên
herî kevin ên rojhilatê Anadoluyê ye. Di 1156'an de ji
aliyê Mîrê Cizîrê yê Eyûbî, Şehîn Sileyman ve hate
avakirin.
Mîmarî:
• Kevirê herêmî yê sor (ji wê navê "Sor").
• Mîmariya Eyûbî-Selçûqî — yekem hev-pêkanîn.
• Bingeha sêçargûşeyî, qoçaxa navendî 18 metreyî bilind.
• Minareya 25-metre, bi heşt-gûşan.
Berhemên hundirîn:
1. Mihrab ji marmera reş — bi nivîsên Erebî yên kûr.
2. Minber ji daristana cêwiyê — sedsala 12, parastî.
3. Lampeyên kûr-zêr — sedsala 17, Osmanî.
4. El-yazma "Quran-ê pîçîk" ya Şehîn Sileymanê — niha li
muzeya Mêrdînê.
Bûyera 1990'î:
Di şerên Cizîrê yên 1990'î de mizgeft serpêhatîya zerareke
qismî kişand. Restorasyon di 2010'î de hate temam kirin
bi alîkariya UNESCO.
Çand:
Mizgefta Mezin a Cizîrê, sembola hev-jiyana çand-dînî ya
Cizîrê ye. Di her cuma de, hem Kurdên Misilman hem Asurîyên
mêvan li dorpêç kom dibin.
Mîras:
Mizgefta wek "Eyyûbî mîmariya yekem a Bohtanê" tê pejirandin.
Lîsteya UNESCO Tentative'ê (2018) tê de cih digire.
Cizre Ulu Camii (veya Kırmızı Camii), Doğu Anadolu'nun en
eski camilerinden biridir. 1156'da Cizre Eyyûbî mîreki
Şehîn Süleyman tarafından inşa edildi.
Mimari:
• Bölgesel kırmızı taş (bu yüzden "Sor" — Kırmızı).
• Eyyûbî-Selçuklu mimarisi — ilk birleşim.
• Kare temel, merkez kubbe 18 metre yüksek.
• 25 metrelik minare, sekizgen.
İçeri eserler:
1. Siyah mermerden mihrap — derin Arap yazılarıyla.
2. Ceviz ağacından minber — 12. yy, korunmuş.
3. Altın ipli kandiller — 17. yy, Osmanlı.
4. Şehîn Süleyman'ın "Küçük Kuran" el yazması — şu an
Mardin Müzesi'nde.
1990'lı olaylar:
1990 Cizre savaşları sırasında cami kısmen hasar gördü.
Restorasyon 2010'da UNESCO desteğiyle tamamlandı.
Kültür:
Cizre Ulu Camii, Cizre'nin kültür-dini birlikte yaşamının
sembolüdür. Her Cuma hem Müslüman Kürtler hem misafir
Asurîler etrafında toplanır.
Miras:
Cami "Bohtan'ın ilk Eyyûbî mimarisi" olarak kabul edilir.
UNESCO Tentative listesi (2018) içinde yer alır.
Arka plan
Cizre Ulu Camii, klasik Kürt edebiyatçısı Melayê Cizîrî'nin medrese olarak öğretmenlik yaptığı yerdir. 17. yüzyılda Mela Cizîrî divanını burada yazdı. Cami, Kürt edebi-dini geleneğinin kesişim noktasıdır.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de