Kela Hoşap
Hoşap Kalesi — Van
Kela Hoşap, kelheke dîrokî ye li herêma Wanê (Bakurê
Kurdistanê, Tirkiye). Yek ji kelhên Kurd ên herî navdar
û hîn jî parastî ye.
Dîrok:
• Bingeh: Wirartî (M.B. 8. sedsal).
• Eyûbî (1100'î): wek qonaxa nirxa şer.
• Mîrê Mahmûdî (1643): mîrê Hoşap, kelha bi mîmariya nûjen
ji nû avakir. Ev qonaxa wê niha tê parastin.
• Osmanî (1700'î-1800'î): wek qonaxa rêveberiyê.
Mîmarî:
• Kelha li ser çiyayê Hoşap, bi ser deşta Wanê ve.
• Du surên dor: ya derve û ya hundir.
• 360 odeyên kevirîn — ji bo şervanan, malbatê û nikê
pere.
• Hewz û kanîyên hundirîn — ji bo şerê dirêj.
• Konaxên mîrî — bi qoçaxên xêncerî.
• Mizgeftek piçûk a hundir — ji bo şervanan.
Cûreyê mîmariyê:
Kela Hoşap "kelheke Kurdî ya klasîk" tê hesibîn — bi
taybetmendiyên xwe yên dîn-leşkerî yên hev-pêkhatî.
Mîras:
Kelha bi alîkariya Saziya Mîrasa Çandî ya Tirkiyeyê hate
restorekirin (2015). Niha wek muzeya çandî vekiriye —
sîlavên çandî yên Mîrekiya Mahmûdî hatine pêşkêşkirin.
Hoşap Kalesi, Van bölgesinde (Kuzey Kürdistan, Türkiye)
tarihi bir kaledir. En tanınmış ve hâlâ korunmuş Kürt
kalelerinden biridir.
Tarih:
• Temel: Urartu (M.Ö. 8. yy).
• Eyyûbî (1100'ler): savaş katı olarak.
• Mahmudî mîreki (1643): Hoşap mîreki kaleyi modern
mimariyle yeniden inşa etti. Şu anki dönem korunan haldir.
• Osmanlı (1700-1800): yönetim katı olarak.
Mimari:
• Kale Hoşap dağında, Van ovasının üzerinde.
• İki halkalı sur: dış ve iç.
• 360 taş oda — savaşçılar, aile ve kabuk paralar için.
• İç havuzlar ve kuyular — uzun savaş için.
• Mîr konakları — kemerli cumbalı.
• Küçük iç camii — savaşçılar için.
Mimari türü:
Hoşap Kalesi "klasik Kürt kalesi" sayılır — dini-askeri
birleşim özellikleriyle.
Miras:
Kale Türkiye Kültürel Miras Vakfı yardımıyla restore edildi
(2015). Şu an kültürel müze olarak açıktır — Mahmudî
Mîrekliği'nin kültürel selamlamaları sergilenir.
Arka plan
Hoşap Kalesi'nin "Mahmudî dönemi" yapısı 1643 tarihli inşa kitabesiyle (Farsça) doğrulanmıştır. Şerefname (1597) yazarı Şerefxan Bidlîsî, Mahmudîler'i Botan'ın "kardeş mîrekliği" olarak tanımlar.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de