Çarşema Sor — Sersala Êzîdiyan
Çarşema Sor — Yezidî Yeni Yılı
Çarşema Sor, cejna nû ya gelê Êzîdî ye. Di yekem çarşemiya meha Nîsanê de tê pîroz kirin (li gor salnameya kevneşopî a Şargo).
Bawerî:
Li gor mîtolojiya Êzîdî, Tawisî Melek (Periyê Tawûs) di vê rojê de hate xelifîn ji bo parastina cîhanê. Ev nîşana destpêka cîhanê û xelasiya mirovahiyê ye. Tawisî Melek, di baweriya Êzîdî de, periyê herî bilind e — wek peyamberê navberê di navbera Xwedê û mirov de.
Adetên rojane:
• Hêkên rengîn tên amade kirin: sor, kesk, zer — sembola baharê û jiyanê.
• Li ser gorên bav û bapîran xwarin tê danîn — sembola bîranînê û peywendiya bi peywendiyên berê re.
• Govenda Hewlê û dîlanên kevneşopî tên kirin.
• Şewatên piçûk li ber deriyên malan tên dadan.
• Şîr û şîranî ji zarokan re tê belavkirin.
Cih: Lalîş (cihê pîroz ê Êzîdiyan), Şingal (Sîncar), Şêxan û Hewlêr navendên sereke ne. Roja Çarşema Sor li her cîhana Êzîdiyan tê pîroz kirin.
Çarşema Sor, Yezidi halkının yeni yıl bayramıdır. Nisan ayının ilk Çarşamba'sında kutlanır (geleneksel Şargo takvimi).
İnanç:
Yezidi mitolojisine göre, Tawusî Melek (Tavus Periye) bu günde dünyayı korumak için yaratıldı. Bu, dünyanın başlangıcının ve insanlığın kurtuluşunun sembolüdür. Tawusî Melek, Yezidi inancında en yüce melektir — Tanrı ve insan arasındaki aracı peygamber gibidir.
Günlük adetler:
• Renkli yumurtalar hazırlanır: kırmızı, yeşil, sarı — bahar ve hayatın sembolü.
• Atalar mezarlığında yemekler bırakılır — anma ve geçmiş kuşaklarla bağ sembolü.
• Hewlê halayı ve geleneksel danslar yapılır.
• Ev kapılarının önünde küçük ateşler yakılır.
• Süt ve tatlılar çocuklara dağıtılır.
Yer: Lalîş (Yezidilerin kutsal yeri), Şingal (Sincar), Şêxan ve Hewlêr başlıca merkezlerdir. Çarşema Sor tüm Yezidi diasporasında kutlanır.
Arka plan
Yezidi inancı kadim Mezopotamya, Zerdüşt ve İslam sentezidir. Çarşema Sor 6700 yıl öncesine dayanan tarihiyle dünyanın en eski yeni yıl kutlamalarından biridir. 2014 Şingal soykırımı sonrası Yezidi diasporası için bu bayramın korunması varlığın simgesi haline gelmiştir.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de