Mihrcan — Cejna Payîzê
Mihrcan — Sonbahar Bayramı
Mihrcan, cejna kevneşopî ya payîzê ye, ji salnameya kevin a Îranî. Di 2 Cotmehê de (16ê Mihrê li gor salnameya Şemsî) tê pîroz kirin.
Bingeh:
Peyva "Mihrcan" ji "Mîtra" tê — xwedayê ronî û rastiyê di olê Zerdeştî de. Ev roj nîşana berhevkirina dahatê û şikrîya berxwedariya zivistanê ye.
Adetên kevneşopî:
• Sofreya Mihrcan: hêjîr, gûz, sêv, hingiv, şîr.
• Çepîk û dîlan li bin daran.
• Hilmijandina sembola "Sîromîr" — yek ji heft maddeyên pîroz: gelî mîr (taze çayır), şîr, hêk, pîvaz, sîr, rûnê heywanan, av.
• Mêvanperwerî: cîran û malbat hev tên ziyaret kirin.
Çand îro: Cejn li herêmên kurd-îranî yên Rojhilatê Kurdistanê, bi taybetî Mehabad û Sine, hîn jî tê meşandin. Li herêmên Bakurî kêm e lê hê tê bîr.
Mihrcan, eski İran takviminden gelen geleneksel sonbahar bayramıdır. 2 Ekim'de (Şemsi takvimine göre Mihr ayının 16'sında) kutlanır.
Köken:
"Mihrcan" sözcüğü "Mîtra"dan gelir — Zerdüşt dininde aydınlık ve doğruluğun tanrısı. Bu gün hasadın toplanması ve kışa hazırlığın şükür sembolüdür.
Geleneksel adetler:
• Mihrcan sofrası: incir, ceviz, elma, bal, süt.
• Ağaçların altında alkış ve dans.
• Yedi kutsal maddenin "Sîromîr" sembolü: taze çayır (gelî mîr), süt, yumurta, soğan, sarımsak, hayvansal yağ, su.
• Misafirperverlik: komşular ve aile birbirini ziyaret eder.
Günümüz: Bayram, Doğu Kürdistan'ın Kürt-İran bölgelerinde — özellikle Mahabad ve Sine'de — hâlâ kutlanır. Kuzeyde nadiren ama hatırlanır.
Arka plan
Mihrcan, Newroz'un kardeş bayramıdır: Newroz baharın, Mihrcan sonbaharın bayramıdır. İkisi de 12. yüzyıldan önce her Kürt bölgesinde kutlanırdı. İslam'ın yayılmasıyla Mihrcan zayıfladı, Newroz korundu.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de