Govenda Sêpê
Üç Adımlı Halay (Sêpê)
Govenda Sêpê (sê + pê = "sê pî"), navê govenda ya bingehîn
a kurdî ye ku bi sê piyan tê meşandin. Yek ji govendên
herî kevin û herî hêsan e — ku gel jî, mêvan jî dikare
tev lê bibe.
Awayê meşandinê:
1. Pî yê rastê li pêş.
2. Pî yê çepê tê li ser pî yê rastê.
3. Pî yê rastê paş ve.
— Ev sê pî dûbare dibin.
Tempo: 4/4, navîn.
Amûr: def, zurne (an jî tenê deng).
Wateya çandî:
Sêpê govenda "her kesî" ye — di dawet û cejnan de, ev
govend tê meşandin ji bo ku mêvan û çend kesên ku zêde
navrêdayî nas nakin jî tev bibin.
Ji bo zarokan:
Zarok bi Sêpê re hîn dibin govendkirinê. Yek ji wê amaca
pedagojîk a govenda gelêrî ye.
Stranên hevpar:
• "Govend govend" — strana giştî ya govenda Sêpê.
• "Lo lo dîlberê" — gava govend tê meşandin.
• "Bira bira" — strana civakîbûnê.
Sêpê halayı (sê + pê = "üç ayak"), üç ayakla oynanan temel
Kürt halayıdır. En eski ve en kolay halaylardan biridir —
halk da, misafir de katılabilir.
Oynama tarzı:
1. Sağ ayak öne.
2. Sol ayak sağ ayağın üzerine.
3. Sağ ayak geriye.
— Bu üç ayak tekrarlanır.
Tempo: 4/4, orta.
Çalgılar: davul, zurna (veya yalnız ses).
Kültürel anlam:
Sêpê "herkesin" halayıdır — düğün ve bayramlarda misafir
ve yakından tanışmayan kişilerin de katılabilmesi için
oynanır.
Çocuklar için:
Çocuklar Sêpê ile halay öğrenir. Bu halayın pedagojik
amacının bir parçasıdır.
Ortak şarkılar:
• "Govend govend" — Sêpê halayının genel şarkısı.
• "Lo lo dîlberê" — halay sırasında.
• "Bira bira" — toplumsallaşma şarkısı.
Arka plan
Sêpê halayı Kuzey Suriye'den İran'a uzanan tüm Kürt bölgelerinde aynı yapıyla oynanır — bölgesel farklılıklar yalnızca tempo ve şarkı seçiminde. Bu yaygın yapı kültürel birliğin işaretidir.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de