Şal û Şepik — Cil û Berga Mêran
Şal û Şepik — Erkek Geleneksel Kıyafeti
Şal û Şepik, cil û berga kevneşopî ya mêrên Kurd ên Hekarî,
Botan û Şirnexê ye. Du parçeyên sereke jê pêk tê: şal
(şalwarê fereh) û şepik (kura kîşmî).
Şal:
• Şalwarekî fereh ji ardê hêl an pembû.
• Renga gelîya: reş, kesk-tarî, an pîşk.
• Lîfa şalê li ser piyê wê tê girtin.
• Çiyê piyê: berfîn (renga reş bi qêdên zer).
Şepik:
• Kura kîşmî bi qollên dirêj.
• Ji ber renga şalê tê hilbijartin.
• Pêdivîya wî pîvazên zîvîn an pirteqalî.
Aksesûar:
• Şidda mîrî (kuşak): bi rengên zêr û sor.
• Pelek (yelek): kura bê qol li ser şepikê.
• Kofiya reş an spî (şitil): li serî tê girtin.
Çand:
Şal û Şepik di Newroz, dawet û cejnan de tê lixwekirin.
Mêr-zarok bi vê cilê re hîn dibe ku rûmeta wî bi cilûberga
malbatê ve girêdayî ye.
Hilberîn:
Bi piranî jin malbatê bi destê xwe çêdikirin. Roj-bi-roj,
cilûberga Şal û Şepik vegera xwe ya nûjen kiriye di nav
sembolên kurdî de — Şivan Perwer û aktîvîstên çand bi
serbestî di şahî û nirxgirtinên xwe de lixwedikin.
Şal û Şepik, Hakkari, Botan ve Şirnak'lı Kürt erkeklerinin
geleneksel kıyafetidir. İki ana parçadan oluşur: şal (geniş
şalvar) ve şepik (kısa ceket).
Şal:
• Yün veya pamuktan geniş bir şalvardır.
• Renkler: siyah, koyu yeşil veya bej.
• Şalın paçası ayağına bağlanır.
• Ayak detayı: "berfîn" (sarı detaylı siyah).
Şepik:
• Uzun kollu kısa cekettir.
• Şalın rengine göre seçilir.
• Üzerinde gümüş veya turuncu detaylar.
Aksesuar:
• Şidda mîrî (kuşak): altın ve kırmızı renkli.
• Pelek (yelek): şepik üzerinde kolsuz ceket.
• Siyah veya beyaz "kofî": başa bağlanır.
Kültür:
Şal û Şepik Newroz, düğün ve bayramlarda giyilir. Erkek
çocuk bu kıyafetle birlikte ailenin onurunun kıyafete bağlı
olduğunu öğrenir.
Üretim:
Eskiden çoğunlukla kadınlar el emeğiyle dikerdi. Bugün Şal
û Şepik modern bir Kürt sembolü olarak yeniden değer
kazanmıştır — Şivan Perwer ve kültür aktivistleri kutlamalarda
gururla giyer.
Arka plan
Şal û Şepik 1990'lardan itibaren modern Kürt kimliğinin sembolü olarak görünür hale geldi. Diaspora kadın koleksiyonerleri bu kıyafeti müzelere bağışlamaktadır. Diyarbakır Kürt Müzesi koleksiyonunda 200'den fazla örnek vardır.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de