Pêkanîna Kovara Hawar — 1932
Hawar Dergisinin Kuruluşu — 1932
Hawar, kovara yekem a Kurmancî bi alfabeya Latînî, di 15ê Gulanê 1932'yan de li Şamê (Sûriye) hate weşandin.
Damezrîner:
Mîr Celadet Alî Bedirxan (1893–1951), bi alîkariya:
• Birayê wî Kamûran Bedirxan.
• Roger Lescot (Fransî, Kurd-zan).
• Cegerxwîn (helbestvanê genc).
• Qedrîcan û Osman Sebrî (rewşenbîr).
Berhem:
Hawar di sala 1932 û 1943'an de 57 hejmar weşand. Tê de:
• Alfabeya Bedirxan (Latînî, 31 tîp): bingeh ji bo standardîzasyona Kurmancî.
• Helbest, çîrok, gotinên gelêrî.
• Ferhengoka piçûk a Kurmancî-Fransî.
• Berhemên Cegerxwîn, Qedrîcan, Osman Sebrî pêşî li wir derketin.
Cûdahî:
Beriya Hawarê, Kurmancî bi alfabeya Erebî dihate nivîsîn — lê di nav heman alfabeyê de 4-5 standardên cuda hebûn. Hawar pêşniyara "yek alfabe, yek standard" kir.
Mîras:
• 15ê Gulanê wek "Roja Zimanê Kurdî" tê pîroz kirin.
• Alfabeya Hawar îro standarda Kurmancîya nivîskî ye li seranserê dinyayê.
• Tîpên ç, ş, î, û, ê, x, q — hemû ji Hawarê tên.
Hawar, Latin alfabesiyle ilk Kurmancî dergidir, 15 Mayıs 1932'de Şam'da (Suriye) yayımlandı.
Kurucu:
Mîr Celadet Alî Bedirxan (1893-1951), şu kişilerin yardımıyla:
• Kardeşi Kamûran Bedirxan.
• Roger Lescot (Fransız, Kürdolog).
• Cegerxwîn (genç şair).
• Qedrîcan ve Osman Sebrî (aydınlar).
Eserler:
Hawar 1932-1943 arası 57 sayı yayımladı. İçeriği:
• Bedirxan alfabesi (Latin, 31 harf): Kurmancî standardizasyonunun temeli.
• Şiir, hikâye, atasözü.
• Küçük Kurmancî-Fransızca sözlük.
• Cegerxwîn, Qedrîcan, Osman Sebrî eserleri ilk burada yayımlandı.
Fark:
Hawar'dan önce Kurmancî Arap alfabesiyle yazılırdı — aynı alfabe içinde 4-5 farklı standart vardı. Hawar "tek alfabe, tek standart" önerisini getirdi.
Miras:
• 15 Mayıs "Kürt Dili Günü" olarak kutlanır.
• Hawar alfabesi bugün dünya çapında yazılı Kurmancî'nin standardıdır.
• ç, ş, î, û, ê, x, q harflerinin hepsi Hawar'dan gelir.
Arka plan
Hawar, Türkiye Cumhuriyeti'nde Kürtçe yasaklandığı için Şam'da çıkarıldı. Bedirxan kardeşler sürgündeydi. Dergi gizlice Türkiye'ye sokulurdu — el yazısı kopyalar çoğaltılırdı. Tıpkıbasımları Institut Kurde de Paris ve Diyarbakır'da Kürt Enstitüsü'nde mevcuttur.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de