Şingal — Qirkirina Êzîdiyan 2014
Şingal — 2014 Yezidi Soykırımı
Di 3ê Tebaxa 2014'an de, hêzên DAEŞê (rêxistina terorîst a îslamî) êrîşî herêma Şingala (Sîncar) Êzîdî kirin. Qirkirineke pir-mezin pêk hat.
Bûyera:
• 3ê Tebaxa 2014: DAEŞ ji aliyê başûr ve êrîşî Şingalê kir.
• Mêr û lawên Êzîdî hatin kuştin (sed bi hezaran).
• Jin û keçên Êzîdî hatin revandin û bi koleyî firotin.
• Zarokên Êzîdî hatin destxistin û "tirkîkirin" (asîmîlasyon).
• 50,000 Êzîdî li çiyayê Şingalê li hev kom bûn — bê av, bê xwarin.
Hejmar (Komeleya Mafên Mirovan):
• 5,000 mêr hatin kuştin.
• 6,800 jin hatin revandin (3,500 hîn winda ne).
• 360,000 Êzîdî hatin sirgûn kirin.
• Lalîş, cihê pîroz ê Êzîdiyan, hate parastin lê Şingalê hate rûxandin.
Lehengê civakî: Komên YPJ (Yekîneyên Parastina Jin) û YPG (Yekîneyên Parastina Gel) ji Rojavayê Kurdistanê hatin û rêya rizgariyê li çiyayê Şingalê vekirin.
Mîras:
• 2016: Parlamentoya Brîtanyayê wek "qirkirin" pejirand.
• 2021: Almanya yekem dadgehek wek "qirkirin" mehkûm kir.
• Nadia Murad (jin-yekem ji Şingalê), di 2018'an de Xelata Aramî ya Nobel wergirt.
• Hîn jî bi hezaran jin û keç winda ne — daxwaza rizgariyê dewam dike.
3 Ağustos 2014'te DAEŞ kuvvetleri (İslamcı terör örgütü) Şingal (Sincar) Yezidi bölgesine saldırdı. Çok büyük bir soykırım gerçekleşti.
Olay:
• 3 Ağustos 2014: DAEŞ güneyden Şingal'a saldırdı.
• Erkek ve genç Yezidiler öldürüldü (binlerce).
• Yezidi kadın ve kızlar kaçırılıp köle olarak satıldı.
• Yezidi çocuklar kaçırılıp "Türkleştirildi" (asimilasyon).
• 50.000 Yezidi Şingal Dağı'nda toplandı — susuz, yemeksiz.
Sayılar (İnsan Hakları Cemiyeti):
• 5.000 erkek öldürüldü.
• 6.800 kadın kaçırıldı (3.500'ü hâlâ kayıp).
• 360.000 Yezidi sürgün edildi.
• Yezidilerin kutsal yeri Lalîş korundu, ama Şingal yıkıldı.
Toplumsal kahraman: YPJ (Kadın Koruma Birlikleri) ve YPG (Halk Koruma Birlikleri) Batı Kürdistan'dan geldi ve Şingal Dağı'nda kurtuluş yolu açtı.
Miras:
• 2016: İngiltere Parlamentosu "soykırım" olarak kabul etti.
• 2021: Almanya ilk mahkemeyi "soykırım" olarak mahkûm etti.
• Nadia Murad (Şingal'lı kadın), 2018'de Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
• Hâlâ binlerce kadın ve kız kayıp — kurtarma talebi devam ediyor.
Arka plan
Şingal soykırımı, 21. yüzyılın en açık şekilde belgelenmiş soykırımlarından biridir. BM Komisyonu (2016) raporu Bağdat-Erbil-Cenevre arşivlerindedir. Nadia Murad'ın BM'deki konuşması ve "The Last Girl" anı kitabı uluslararası farkındalığı yarattı.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de