Şerefxanê Bedlîsî (1543–1599)
Şerefhan Bidlisi (1543-1599)
Şerefxanê Bedlîsî, mîrê Bedlîsê û nivîskarê yekem
dîroka Kurdan ê serbixwe ye. Ji bavekî mîr û dayikeke
asîl hatibû dinyayê.
Jiyana wî:
• Li dîwana Şahê Sefewî mezin bû (Qezwîn — paytexta wê demê).
• Vegeriya Bedlîsê wek mîrekiya otonom (1574).
• 25 salan li ser navê Bedlîsê hukum kir.
Şerefname (1597):
Bi Farisî nivîsîye, lê li ser Kurdan û mîrekiyên wan e.
4 beş in:
1. Mîrekiyên kurd ên kevn — destpêka mîrekiyê heta
sedsala 16'î.
2. Eyûbiyan — tarîxa malbata Selahaddin.
3. Mîrên Bedlîsê û şecereya wan.
4. Çand û adetên Kurdan ên wê dema.
Mîras:
"Şerefname" yek ji çavkaniyên bingehîn ên dîroka Kurd e —
beriya wê, Kurd di nav berhemên biyanî de wek "koma jêr-bin"
tê nasîn. Destnivîsa wê li Bibliothèque Nationale de France'ê
(Parîs) tê parastin.
Şerefhan Bidlisi, Bidlis mîreki ve Kürt tarihinin ilk
bağımsız yazarıdır. Mîr babadan ve asil anneden doğmuştur.
Hayatı:
• Safevi Şahı sarayında büyüdü (Kazvin — dönemin başkenti).
• Bidlis'e özerk mîrek olarak döndü (1574).
• 25 yıl Bidlis'i yönetti.
Şerefname (1597):
Farsça yazılmıştır, ancak Kürtler ve mîrekleri üzerinedir.
4 bölümlüdür:
1. Eski Kürt mîrekleri — başlangıçtan 16. yüzyıla.
2. Eyyûbîler — Selahaddin'in aile tarihi.
3. Bidlis hâkimleri ve şecereleri.
4. O dönemin Kürt kültür ve adetleri.
Miras:
"Şerefname" Kürt tarihinin temel kaynaklarından biridir —
öncesinde Kürtler yabancı eserlerde "alt-grup" olarak
geçerdi. El yazması Bibliothèque Nationale de France'ta
(Paris) korunmaktadır.
Arka plan
Şerefname Farsça'dan ilk Türkçe çevirisi 19. yüzyılda, Kurmancî çevirisi ise 20. yüzyıl başında (Mela Mahmudê Beyazîdî tarafından) yapılmıştır. Çağdaş baskısı 2006'da Avesta Yayınevi tarafından çıkarılmıştır.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de