Şîlanê
Yabani gül reçeli
Şîlanê, fêkiya gulê kovî ye ku di payîzê de tê berhev kirin. Reçela wê li herêmên Erzeromê û Botanê navdar e — sembola jiyana çiyê û aqilê dayîkan e.
Awayê amadekirinê:
1. Şîlanê di Cotmehê de tê berhev kirin (piştî sermayê).
2. Tovê wê tê derxistin (kar zehmet).
3. Bi şekir û lîmonê re saetan tê pijandin.
4. Di şûşeyên paqij de tê parastin, sal-bi-sal.
Bikaranîn:
• Wek şîranî bi nan re — taştêya zarokan.
• Wek derman ji bo qixîn û saxlemiya rû — vîtamîn C zêde ye.
• Di çay û şorbeyê de — tama tirş.
Çand: "Reçela şîlanê" — gava dayîk reçela xwe ya kêfxweş pêşkêş dike, "ev şahidê havîna xweş e" tê gotin.
Şîlanê, sonbaharda toplanan yabani gülün meyvesidir. Reçeli Erzurum ve Botan bölgelerinde meşhurdur — dağ yaşamının ve anne aklının sembolüdür.
Hazırlama:
1. Şîlanê Ekim'de toplanır (soğuktan sonra).
2. Çekirdekleri çıkarılır (zor iş).
3. Şeker ve limonla saatlerce pişirilir.
4. Temiz cam kavanozlarda yıllarca saklanır.
Kullanım:
• Tatlı olarak ekmekle — çocuk kahvaltısı.
• Öksürük ve cilt sağlığı için ilaç — C vitamini bol.
• Çay ve çorbada — ekşi tat.
Kültür: "Şîlanê reçeli" — anne özene bezene yaptığı reçelini sunduğunda "bu güzel yazın tanığıdır" denir.
Arka plan
Yabani gül (Rosa canina) dağ ekosisteminin temel bitkilerinden biridir. Toplanma ve işleme bilgisi sözel kültürle nesilden nesile aktarılır — özellikle anne-kız bağı.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de