Kawayê Hesinkar
Demirci Kawa
Kawa, hesinkarekî ji gelê Kurd bû. Li serdema Dehakê zalim, ji milên Dehakê du mar derketibûn; her roj divabûn mejiyê du xortan bixwin. Gelê Kurd hemû dihat qirkirin.
Dema ku dora kurê Kawa hat, Kawa li hember zilmê rabû. Bi hesinkariya xwe, ciwanan xapand û reviand, di berê wan de li ser çiyan şopa şerê xwe vekir. Ji pişta wî bîst û yek xort û ciwanên din gihîştin; Dehak hat kuştin û gel rizgar bû.
Di 21ê Adarê de, agirên Newrozê li ser çiyan hatin vêxistin — ew agir heta îro tê pêxistin. Newroz, roja nû, roja rizgariyê ye.
Kawa, Kürt halkından bir demirciydi. Zalim Dehak'ın döneminde, Dehak'ın omuzlarından iki yılan çıkmıştı; her gün iki gencin beyniyle beslenmesi gerekiyordu. Kürt halkı yok ediliyordu.
Sıra Kawa'nın oğluna gelince Kawa zulme başkaldırdı. Demirciliğiyle gençleri kandırıp kaçırdı, önlerinde dağlarda savaş izini açtı. Ardından yirmi bir genç daha ona katıldı; Dehak öldürüldü ve halk kurtuldu.
21 Mart'ta dağların üzerinde Newroz ateşleri yakıldı — bu ateş bugün hâlâ yakılmaktadır. Newroz, yeni gün, kurtuluş günüdür.
Arka plan
Kawa efsanesi, Newroz bayramının mitolojik temelidir. Firdevsî Şehnâme'sinde geçer; Kürt kültüründe Newroz direniş ve yeniden doğuşun en güçlü sembolüdür. Her yıl 21 Mart'ta dünyanın her yerinde Kürtler bu ateşi yakarak Kawa'yı anarlar.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de