Siyabend û Xecê
Siyabend ile Hece
Siyabend, şivanek ji herêma Serhedê — nêzîkî çiyayê Sîpanê — bû. Bi fîqa xwe û dengbêjiya xwe, dilê Xecê, keçeke ji malbateke mîrî, jê re kişand.
Xecê bi yekî din re soz dabû, lê evîna wê bi Siyabend re bû. Wan bi hev re reviyan û çûn nav çiyayê Sîpanê. Li ser çiyê, Siyabend û Xecê dixwestin bijîn, lê destê qederê dirêj bû.
Siyabend li pey xezalekê digeriya, li ber qêrîneka Xecê li ser zinarekî şemitî û ket. Xecê gihîşt cesedê wî: bê Siyabend jiyan jê re ne pêkan bû, wê jî xwe ji zinar berda.
Heta îro, li çiyayê Sîpanê ba dihere wekî gazîyê Xecê.
Siyabend, Serhat yöresinde — Süphan Dağı civarında — bir çobandı. Kavalıyla ve şarkılarıyla, bey ailesinden bir kız olan Hece'nin gönlünü kazandı.
Hece başka biriyle sözlenmişti, ama aşkı Siyabend'leydi. Birlikte kaçıp Süphan Dağı'na çıktılar. Dağda Siyabend ve Hece yaşamak istediler, ama kader erdi.
Siyabend bir ceylanın peşine düşerken, Hece'nin çığlığı üzerine bir kayadan kayıp düştü. Hece cesedine ulaştı: Siyabend'siz yaşam ona imkânsızdı, o da kendini kayadan bıraktı.
Bugün hâlâ Süphan Dağı'nda rüzgâr Hece'nin ağıdı gibi eser.
Arka plan
Siyabend û Xecê, Kurmancî'nin "Romeo ve Juliet"i olarak anılır. Serhat bölgesinin (Ağrı, Muş, Bitlis) en meşhur aşk destanıdır. Dengbêj Egîdê Cimo ve Şeroyê Biro'nun kayıtları destanın klasik icralarıdır. Ermenice ve Türkçe varyantları da bulunur.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de