Filîtê Quto
Filîtê Quto Destanı
Filîtê Quto, destana modernîya berxwedanê ya Botanê ye, li ser bûyerên reş ên dawiya sedsala 19'an dest pê dike. Ji repertuara dengbêjên klasîk: Şakiro, Karapetê Xaço, Mihemed Arif Cizrawî di gel xwe parastine.
Filîtê Quto kî bû?
Filît, lawê Quto, ji eşîreta Heskan (Cizîr-Botan) bû. Lawekî nemir, mêrxas û ji bo gelê xwe sernewistî bû. Bi paşê ve, di şerekî dij-zalim de êşeke giran kişand.
Çîrok:
Filît di dema xwe de bi navê "şervanê gelî" naskirî bû. Roja şer, di pêşberî hêzeke pir-jimar de, bi tenê maye û birîndar dibe. Berî mirinê bi xwişk û daya xwe re peyivîn dike — gotinên wî yên dawî dengbêjan paşê dike kilam.
Vegotin: Çîrok bi awayekî klasîk-dengbêjî tê vegotin: pirsa "Lê Filîto, ka tu li ku derê yî?" wek refrein çend caran tê dûbarekirin.
Wateya çandî: Filîtê Quto sembola lawê Botan ê ku ji bo rûmeta gel canê xwe da ye. Stran her sal di govenda cejnê de tê stran.
Filîtê Quto, Botan'ın modern direniş destanıdır; 19. yüzyılın sonlarındaki kara olaylarda başlar. Klasik dengbêjlerin repertuarından: Şakiro, Karapetê Xaço, Mihemed Arif Cizrawî tarafından yaşatılmıştır.
Filîtê Quto kimdi?
Filît, Quto'nun oğlu, Heskan aşiretindendi (Cizre-Botan). Yiğit, mert ve halkı için fedakâr bir gençti. Sonradan, zalime karşı bir savaşta ağır bir acı çekti.
Hikâye:
Filît döneminde "halk savaşçısı" olarak biliniyordu. Savaş gününde, kalabalık bir kuvvete karşı yalnız kalır ve yaralanır. Ölmeden önce kız kardeşi ve annesiyle konuşur — son sözleri sonradan dengbêjlerin şarkısı olur.
Anlatım: Hikâye klasik dengbêj tarzıyla anlatılır: "Lê Filîto, neredesin?" sorusu nakarat olarak birkaç kez tekrarlanır.
Kültürel anlam: Filîtê Quto, halk onuru için canını veren Botan oğlunun simgesidir. Şarkı her yıl bayram halayında söylenir.
Arka plan
Filîtê Quto destanı 1980'lerden itibaren Şakiro, sonra Şivan Perwer ve Aynur Doğan tarafından modernize edilerek kaydedilmiştir. Botan halk müziğinin en bilinen eserlerinden biridir.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de