Ferxendê
Ferxendê — Kahraman Kadın
Ferxendê, ji destanên kêm ên Kurdî yên bi jin-leheng e. Ji aliyê Heciyê Cindî (1908–1990) ve di antolojiya "Folklora Kurdî" (1957, Yêrêvan) de hate berhevkirin.
Çîrok:
Ferxendê, keça mîrekî Kurd e. Bi mêrxasî û aqilê xwe navdar e. Gava bavê wê mir, birayên wê ji mîrekiyê derkevin û Ferxendê bi tenê xwedî bavê xwe û namûsa malê dimîne.
Şer:
Dijminên malê, bi îstîfade ji vê rewşê, êrîşî mîrekiyê dikin. Ferxendê cilên şervanan li xwe dike, li ser hespê rûnê û bi tenê li hember leşkerê dijmin radibe.
Bi sêwêya xwe û aqilê xwe, ne tenê dijminan dêhandide, lê hêza wan ya leşkerî jî dişikîne. Ji wê demê û pê ve, "qehremaniya Ferxendê" gotineke kevin a navdariya jinên Kurd dibe.
Wateya çandî: Ferxendê di destana folklorî ya Kurdî de sembola jina aqil û berxwedanê ye. Ji destanên Mem û Zîn û Siyabend û Xecê re cûda dibe — di vir de jin qehreman e, ne yek ji hîsên evîna mirin.
Ferxendê, Kürt destanlarının az sayıdaki kadın-kahraman anlatılarından biridir. Heciyê Cindî (1908-1990) tarafından "Folklora Kurdî" antolojisinde (1957, Yerevan) derlenmiştir.
Hikâye:
Ferxendê, bir Kürt mîrekinin kızıdır. Yiğitliği ve aklıyla tanınır. Babası ölünce, erkek kardeşleri mîrekilikten ayrılır ve Ferxendê babasının evini ve namusu tek başına korur.
Savaş:
Düşmanlar bu durumdan yararlanarak mîrekiliğe saldırır. Ferxendê savaşçı kıyafetini giyer, ata biner ve düşman ordusuna tek başına karşı durur.
Cesaret ve aklıyla sadece düşmanları geri püskürtmekle kalmaz, onların askeri gücünü de kırar. O günden sonra "Ferxendê'nin kahramanlığı" Kürt kadınlarının ünlü sözüne dönüşür.
Kültürel anlam: Ferxendê, Kürt folklor destanında akıl ve direnişin sembolüdür. Mem û Zîn ve Siyabend û Xecê destanlarından farklıdır — burada kadın kahraman, ölüm duygularından biri değil.
Arka plan
Heciyê Cindî, Sovyet Ermenistan'ında doğmuş Kürt folklorcudur. "Folklora Kurdî" eseri Sovyet Kürt arşivinin en önemli kaynaklarındandır. Ferxendê destanı birkaç bölgesel varyantta kayıt altına alınmıştır.
Naveroka çandî bi deng û pratîkê di sepanê de.
Di sepanê de