Gotinên Pêşiyan · Tîpa X
Gotinên Pêşiyan bi tîpa “X”
124 atasozîyên Kurmancî yên ku bi tîpa X dest pê dikin, bi wergera tirkî.
Xalan xelkin apan milkin
Xalan xelk in apan milk in
Xalan xwarzî rakirin, maman birazî winda kirin
Xal Xidiro, hero li viro
Xate wisa dibeje, hela ka Fate çi dibeje
Xatiya Bihare, te gileya pener xware em tev derketin bihare
Xeber çekê jinêye
Kızarak ve bağırarak laf söylemek kadının silahıdır
Xeber çekê jinêye
Küfür kadının silahıdır
Xeberê êvarê diçin qula dîwara
Xelayî hatiye, tu camerî jî hilatiye?
Xeletî ji piçukan, efu kirin ji mezinan
Xelke gistî girtiye yare, bexte min rebenî tene buye hewar e
Xelke ra gul e, ji min ra sil e
Xelke re edet e, ji min re erbet e
Xelke re masî giro, ji xwe re kusî giro
Xelke re pirbejo ji min re ker u gejo
Xelk çû raketine Mest(Mistefa) hatê runiştinê
Xelk dewî xwe yî tirş ji meriya naefşîne
Xelk mal u dewlete çedike, ez u Androkoloze xwe tuj dikin
Xelo, xellas!
Xema berfe ye ku debara kasiba tune
Xema kor e, çira wesiya
Xemla buka, buka çuka
Xem neke kes nîzane, tu dî navxweda çî dîbeşêrî
Merak etme, kimse bilemez içinde ne gizlediğini
Xera ku ji te te, bila ji Xwede be
Xer ji xere derbas buye
Xer u xwesî li te barî, kevir u kuçik li min barî
Xeta xwar ji gayê pire
Eğri çizgi yaşlı öküzdendir
Xewa pir giran, meriye pir nezan
Xew nema li piçuka, abur nema li ruye buka
Xew xwes e li çayire, ber zinaran, le wekî mar tune be
Xezale ji ber sikevlatoke, zozan li xwe heram kir
Xezalê baztir nîne, jî nesîbê xwe pêda na xwê
Ceylandan daha atiği yoktur ancak o bile nasibinden öteye geçemez
Xêlk nenika meriya ye
Xilt çiqas axê bikole bi serê xwe dadike
Köstebek ne kadar toprağı kazarsa başına döker
Xistiye benîst, deve xwe de dicu
Xizana bi halê xwe bizana, riza bixwarina
Xizana bi halê xwe bizanîya riza bixwarina
Xizana halî xwe bizaniya riza bixarina
Xizanî nezane
Xizan halê xwe bizanî, riz a bixware
Xîşni ya mêr dî ji ya weris revî
Xofkeso, qeda peso
Xort revîne kera, qîza gotin: "Ya me ma bi Xwede."
Xudanê sebrê bîye mîrê misirê
Xudê ji yekire xera bike diranê wi di pelûlê de diskê
Allah birisinin işini bozarsa dişi sütlaçta kırılır
Xudê hebe,kes tunebe
Allah olsun,kimse olmasın
Xudê hebe,kes tunebe
Allah olsun, kimse olmasın
Xudê noka dide evê bê didan
Allah nohutu dişsize verir
Xurte ne bi male xwe
Xwedanê sabre bûye Mîre Misrê
Xwede beje kane, ez bejim hane
Xwede bike, qule çi bike?
Xwede çiyan jî tene neke
Xwede daye, mirde zaye
Xwede dikare qir jî bike, pir jî bike
Xwede diya meriya dide ser zereguniya, kere Same jî berdide ser
Xwede felen mar dizane loma dest u pe kirine zik da
Xwede gir bide te, neynuka jî ji te bistîne
Xwede gotiye: "Dewara xwe bi lingekî gireide, se lingan jî bispere min
Xwede gotiye: "Ka te eyba xwe vesartiye ku tu eyba hevale xwe dibejî?"
Xwede gotiye: "Xwe ji ber diyare ketî bidin alî."
Xwede got: "Xwe bisitirîne ku ez stareke li ser te bikim."
Xwede kor kiriye, pel agire sor kiriye
Xwede ku da yekî, gere bizanibe bixwe
Xwede ku mirov kor dike, mirov linge xwe li kodika xwe dixe
Xwede mirov ji hespe peya neke, li kere siwar neke
Xwede nede dijmine min
Xwede nede serme
Xwede wan (me, wî/ we) xwedî dike
Xwedê ji yekîre xera bike diranê wî di pelûlê de dişkê
Allah birisinin işini bozarsa dişi sütlaçta kırılır.
Xwedê ji yekî re xera bike diranê wî di pelûlê de dişkê
Allah birisinin işini bozarsa dişi sütlaçta kırılır
Xwedê yar be, bela şûr dar be
Xwedê yar be, bila şûr dar be
Tanrı yardımcın olsun, kılıcın ağaçtan olsun (gene keser)
Xwediye fise bi xwe dihese
Xwediye gost ji dizane gost heram e, xwediye pera jî zane pere qelp in
Xwediye kela Potike, tu xwe baveje ser jinike, sibe rabe bike sîna ge,
Xwediye mirîska, zîrç li enîske, were male bixwe zerhevrîska
Xwediye sebre, mîre Misire
Xwediye seve sev nexwariye
Xwediye skure ew e
Xwediye xanî deng nake, kirecî lev nake
Xwediye xêra, dibe rebenê-evdalê ber dera
Hayır sahibi, kapı önü garibanına döner
Xwediyê xêra dibe evdalê ber dêra
İyilik sahibi kilisenin hizmetçisi olur
Xwedîye fise xwe dihise
Osuruğun kokusunu ilk yapan duyar.\
Xwedî kir bi deste xwe, kir emele sere xwe
Xwedyê xêra dibe evdalê ber dêra
İyilik sahibi kilisenin hizmetçisi olur.
Xwelî li axe, çaxe piskul bu malxe
Xwelî li wî serî, ewî ga da bi kerî
Xwestek û kodik bi sûnde?
Dilencilik ve utangaçlık olmaz
Xwestek û kodik bi şûn de
Dilencilik ve utangaçlık olmaz
Xwes xeber e, le min je ne bawer e
Xweş dibe cihe xençera, xweş nabê cihe xebera
Hançer yarası bile iyileşir ama gönül yarası iyileşmez
Xwezî bi aqile pasîn
Xwezî bi nave we ne di nav we
Xwezî buka xelke xerîbama u min pesne mala bave xwe bida
Xwezî mirin hebuya, kalbun u pîrbun tunebuya
Xwezî sewiya, ne hewiya
Xwezî virek bikira tirek ji pera bikira
Xwezî xesu nebuna, buk bi dile xwe buna, qirç qirç benîste xwe bicuna
Xwe bidî tîzan nedî tîzan, te bidî heqe guzan
Xwe bi sîreke te didî, bi heft pîvazan nikarî je xilas bikî
Xwe çedike, xwe pak dike
Xwe daye ber bere res
Xwe da rîti bu digot: "Min bi rews bison."
Xwe di kara xwe de, ker di nav naxire de, tu dibejî: "Ha werin xwe, ha werin xwe!"
Xwe giran digire
Xwe gir dikuje
Xwe je re dagirtiye
Xwe je re dike erd u xwelî
Xwe ne ji dere dike, ne jî vange
Xwe serîn dike
Xwe vedigere
Xwe weke baz e, le neçîra wî ji xelke ra ye
Xwe winda kiriye
Xwe zede dibîne
Xwîna xwe kiriye kevçî, raberî min dike
Xwîne di ber neynukan de avet (avetiye)
Xwîne pe girtiye
Xwîn bi xwînê nayê şuştin, xwîn bi avê tête şuştin
Xwîn bi xwîn nayê şuştin
Kan kanla yıkanmaz
Xwîn li ser de dikele
Xwîn ser de hatiye
Xwîn tijî çav(an) buye
Hemû gotinên pêşiyan û bêtir naverok di sepanê de.
Di sepanê de